AN PHƯỚC LỘC GROUP | XÂY DỰNG AN PHƯỚC LỘC
Trang chủ

CHẤT LƯỢNG XÂY DỰNG

Tiêu chí

Tiêu chí

CHẤT LƯỢNG XÂY DỰNG

Ngày đăng : 30/06/2019 - 6:36 PM

Quan điểm và tiêu chí đánh giá chất lượng công trình xây dựng

 

Theo đề nghị của Bộ Xây dựng, Thủ tướng Chính phủ đã đồng ý việc Việt Nam tham gia Chương trình hỗ trợ minh bạch hóa trong hoạt động xây dựng các công trình (CoST)và giao cho Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với các bên liên quan tổ chức thực hiện Chương trình này tại Việt Nam. CoST là một sáng kiến đa phương quốc tế ra đời nhằm tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm trong ngành Xây dựng với sự tài trợ của Bộ Phát triển hợp tác quốc tế Vương Quốc Anh và Ngân hàng Thế giới. Sáng kiến này đang được thực hiện thí điểm trong thời gian 2 năm, với 7 quốc gia tham gia, trong đó có Việt Nam.

Mục tiêu của sáng kiến CoST nhằm tăng cường trách nhiệm của các cơ quan chủ quản và công ty xây dựng về mặt chi phí và chất lượng các dự án xây dựng khu vực công. CoST chủ yếu tập trung vào việc tăng tính minh bạch thông qua việc công bố thông tin cho công chúng. Đồng thời, yêu cầu công khai thường xuyên các thông tin trọng yếu về dự án với đông đảo các bên quan tâm. Việc triển khai Chương trình được đánh giá là rất cần thiết nhằm khắc phục tình trạng quản lý yếu kém và nạn tham nhũng trong các khâu của quá trình xây dựng, từ giai đoạn lập quy hoạch, xác định dự án, khảo sát thiết kế, lựa chọn nhà thầu cho đến thi công, quản lý, khảo sát, giám sát và nghiệm thu.

Chống tham nhũng cũng chính là giải pháp nâng cao chất lượng các công trình xây dựng và góp phần xoá đói giảm nghèo. Sáng kiến minh bạch hoá trong hoạt động xây dựng do Bộ Phát triển Quốc tế Vương quốc Anh và WB hỗ trợ và thực hiện thí điểm ở Việt Nam, nhằm tăng cường trách nhiệm về chất lượng xây dựng công trình, của chủ đầu tư và các nhà thầu tham gia xây dựng , nhất là những công trình sử dụng nguồn ngân sách của nhà nước.

Một trong những nội dung cần minh bạch trong hoạt động xây dựng đó là chất lượng công trình xây dựng. Để làm rõ vấn đề này, trong phạm vi bài tham luận này, chúng tôi muốn đề cập đến quan điểm và tiêu chí đánh giá chất lượng công trình xây dựng ở Việt Nam.

1. Những  quan  điểm  đánh  giá  chất  lượng công trình xây dựng

Theo quy định tại Khoản 2 Điều 3 Nghị định số 179/2004/NĐ-CP ngày 21/10/2004 của Chính phủ về Quy định quản lý nhà nước về chất lượng sản phẩm, hàng hóa thì ” Chất lượng sản phẩm, hàng hoá là tổng thể những thuộc tính (những chỉ tiêu kỹ thuật, những đặc trưng) của chúng, được xác định bằng các thông số có thể đo được, so sánh được phù hợp với các điều kiện kỹ thuật hiện có, thể hiện khả năng đáp ứng nhu cầu của xã hội và của cá nhân trong những điều kiện sản xuất tiêu dùng xác định, phù hợp với công dụng của sản phẩm, hàng hoá. Chất lượng sản phẩm, hàng hoá được thể hiện thông qua các chỉ tiêu kỹ thuật, những đặc trưng của chúng.”

Cũng theo quy định tại Điều 23 của Nghị định nêu trên thì Bộ Xây dựng thực hiện việc quản lý nhà nước về chất lượng công trình xây dựng, vật liệu xây dựng theo chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được giao.

Việc đánh giá chất lượng công trình xây dựng ở nước ta hiện nay có nhiều ý kiến khác nhau, đôi khi còn trái ngược nhau. Có nhiều lý do để giải thích tình trạng này, nhưng lý do chính là ở chỗ chưa có những quan điểm chung thống nhất khi  đánh  giá.  Theo  chúng  tôi, quan điểm đánh  giá  chất lượng công trình xây dựng  cần xuất phát từ các quan điểm sau:

Một làđánh giá dưới góc độ của Luật Xây dựng “Công trình xây dựng là sản phẩm được tạo thành bởi sức lao động của con người, vật liệu xây dựng, thiết bị lắp đặt vào công trình, được liên kết định vị với đất, có thể bao gồm phần dưới mặt đất, phần trên mặt đất, phần dưới mặt nước và phần trên mặt nước, được xây dựng theo thiết kế ”. Với góc độ này thì chất lượng công trình phụ thuộc vào năng lực của những nguời tham gia xây dựng công trình ( lập dự án đầu tư xây dựng, thiết kế , khảo sát, thi công xây dựng, quản lý dự án đầu tư xây dựng và giám sát thi công xây dựng công trình); phụ thuộc vào chất lượng vật liệu, vật tư và thiết bị lắp đặt vào công trình; phụ thuộc vào chất lượng thi công xây dựng; phụ thuộc vào chất lượng khảo sát xây dựng và thiết kế xây dựng công trình; và phụ thuộc vào công tác quản lý chất lượng các khâu trong quá trình lập và thực hiện dự án đầu tư xây dựng công trình.

Hai là, đánh giá về mức độ an toàn, bền vững của công trình.Theo Luật Xây dựng, thì sự cố công trình là những hư hỏng vượt quá giới hạn an toàn cho phép làm cho công trình có nguy cơ sập đổ, đã sập đổ một phần hoặc toàn bộ công trình hoặc công trình không sử dụng được theo thiết kế. Theo đó, có 4 loại sự cố bao gồm sự cố sập đổ, sự cố về biến dạng, sự cố sai lệch vị trí và sự cố về công năng; về cấp độ có cấp I, II, III và cấp IV tùy thuộc vào mức độ hư hỏng công trình và thiệt hại về người. Chính vì vậy mà mức độ an toàn, bền vững của công trình là điều cần phải được xem xét chặt chẽ và nghiêm túc.

Ba là, đánh giá sự đáp ứng của công trình với các quy định về quy chuẩn xây dựng và các tiêu chuẩn kỹ thuật xây dựng được phép áp dụng cho riêng dự án đã nêu trong hợp đồng xây dựng. Theo Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn thì “Tiêu chuẩn do một tổ chức công bố dưới dạng văn bản để tự nguyện áp dụng”, do đó  ngay tại điểm e khoản 2 Điều 8 Nghị định 12/2009/NĐ-CP ngày 12/02/2009 của Chính phủ về quản lý dự án đầu tư xây dựng đã quy định trong phần thuyết minh thiết kế cơ sở phải nêu ”Danh mục các quy chuẩn, tiêu chuẩn chủ yếu được áp dụng”. Theo quy định khoản 8 Điều 2 Nghị định số 48/2010/NĐ-CP ngày 07/5/2010 của Chính phủ về hợp đồng trong hoạt động xây dựng thì chủ đầu tư hoặc tư vấn của chủ đầu tư dựa vào danh mục các quy chuẩn, tiêu chuẩn được Người quyết định đầu tư cho phép áp dụng để biên soạn tiêu chuẩn áp dụng cho dự án đầu tư xây dựng công trình cụ thể bao gồm các quy định về kỹ thuật, định mức kinh tế - kỹ thuật, trình tự thực hiện các công việc, các chỉ tiêu, các chỉ số kỹ thuật và các chỉ số về điều kiện tự nhiên.

Bốn là, đánh giá về mỹ thuật của công trình xây dựng. Ngoài yêu cầu về độ an toàn và bền vững thì yêu cầu mỹ thuật đối với công trình xây dựng không thể xem nhẹ được. Công trình xây dựng trường tồn với thời gian, nếu chất lượng mỹ thuật không đảm bảo thì chủ đầu tư không được thụ hưởng công trình đẹp và không đóng góp cảnh quan đẹp cho xã hội. Công trình xây dựng phải thể hiện được tính sáng tạo độc đáo, bố cục hiện đại nhuần nhuyễn với truyền thống, tránh sao chép, lặp lại, đơn điệu trong nghệ thuật kiến trúc.

Tóm lại, chất lượng công trình xây dựng phải được đánh giá về độ an toàn, bền vững, kỹ thuật và mỹ thuật phù hợp với Quy chuẩn và tiêu chuẩn xây dựng, các quy định trong văn bản quy phạm pháp luật có liên quan và hợp đồng giao nhận thầu xây dựng.

2. Những  tiêu  chí  đánh  giá  chất  lượng  công trình xây dựng

Về chất lượng công trình xây dựng và các tiêu chí đánh giá chất lượng của công trình xây dựng từ trước tới nay được đưa vào các tiêu chuẩn về quản lý chất lượng cũng như đánh giá chất lượng công trình xây dựng, cụ thể như:

TCVN 4057:1985

 Hệ thống chỉ tiêu chất lượng sản phẩm xây dựng. Nguyên tắc cơ bản

TCVN 4058:1985

 Hệ thống chỉ tiêu chất lượng sản phẩm xây dựng.Sản phẩm bằng kết cấu bê tông cốt thép.

TCVN 5637:1991

Quản lý chất lượng xây lắp công trình xây dựng - Nguyên tắc cơ bản.

TCVN 5639:1991

 Nghiệm thu thiết bị đã lắp đặt xong.Nguyên tắc cơ bản

TCXDVN 180:1996

Máy nghiền nguyên liệu. Sai số lắp đặt

TCXDVN 181:1996

Băng tải, gầu tải, xích tải, vít tải. Sai số lắp đặt

TCVN 5204-2:1996

Quản lý chất lượng và các yếu tố của hệ thống  chất lượng

TCVN ISO 9000-1:1996

Các tiêu chuẩn về quản lý  chất lượng và đảm bảo chất lượng - Phần 1 Hướng dẫn lựa chọn và sử dụng.

TCVN ISO 9001:1996

Hệ thống chất lượng - Mô hình đảm bảo chất lượng trong thiết kế, triển khai, sản xuất, lắp đặt và dịch vụ kỹ thuật.

TCVN ISO 9002:1996

Hệ thống chất lượng - Mô hình đảm bảo chất lượng trong sản xuất, lắp đặt và dịch vụ kỹ thuật

TCVN ISO 9003:1996

Hệ thống chất lượng - Mô hình đảm bảo chất lượng trong kiểm tra và thử nghiệm cuối cùng.

TCVN ISO 9004-1:1996

Quản lý chất lượng và các yếu tố của hệ thống chất lượng. Phần 1 Hướng dẫn chung.

TCVN ISO 9004-3:1996

Quản lý chất lượng và các yếu tố của hệ thống chất lượng.
Phần 3 Hướng dẫn đối với các vật liệu chế biến

TCVN ISO 9004-4:1996

Quản lý chất lượng và yếu tố của hệ thống chất lượng.
Phần 4 Hướng dẫn cải tiến  chất lượng

TCXDVN 207:1998

Bộ lọc bụi tĩnh điện.Sai số lắp đặt

Hầu hết các tiêu chuẩn kể trên đưa ra các tiêu chí nhằm phục vụ cho việc nghiệm thu chứ chưa đưa ra tiêu chí đánh giá mức độ chất lượng , thí dự như: tốt, khá hoặc đạt.Chúng ta gặp nhiều khó khăn vì phải đánh giá chi tiết và thiếu nhiều tiêu chuẩn cho các loại công trình xây dựng.Chính vì vậy, các chủ đầu tư và cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng không đánh giá được về mức độ chất lượng công trình xây dựng hoặc chính ngay các nhà thầu thi công xây dựng cũng không tự đánh giá về mức độ chất lượng công trình xây dựng.

Cho đến nay, vẫn chưa có tổ chức nào nghiên cứu một cách hệ thống, toàn diện về các hệ thống đánh giá cũng như các tiêu chí đánh giá chất lượng công trình xây dựng. Tuy nhiên, xuất phát từ các cơ sở lý luận, thực tiễn xây dựng và hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật và văn bản quy phạm pháp luật ở nước ta, bước đầu có thể đánh giá chất lượng công trình xây dựng như sau:

Thứ nhất, cần xây dựng hệ thống đánh giá chất lượng công trình xây dựng. (sau đây viết tắt là HTĐGCL). Hệ thống này là một hệ thống quy định rõ phương pháp đo lường và đánh giá chất lượng của một công trình xây dựng dựa trên các tiêu chuẩn được chấp thuận có liên quan. Hệ thống này cho phép đánh giá chất lượng và so sánh khách quan chất lượng của công trình này so với công trình khác thông qua một hệ thống tính điểm.

Thứ hai, HTĐGCL xây dựng với các mục tiêu sau:

- Xây dựng được điểm chuẩn về chất lượng đánh giá tay nghề nhà thầu thi công xây dựng.

- Thiết lập một hệ thống đánh giá chất lượng tiêu chuẩn về tay nghề nhà thầu thi công xây dựng.

- Đánh giá chất lượng tay nghề của một dự án xây dựng dựa trên các tiêu chuẩn có liên quan. được chấp thuận.

- Sử dụng như một tiêu chí để đánh giá hiệu suất của các nhà thầu dựa trên chất lượng tay nghề.

- Biên soạn dữ liệu để phân tích thống kê.

Thứ ba, HTĐGCL phải bao gồm các nội dung sau:

Một là, đánh giá tay nghề của nhà thầu thi công xây dựng

- Phạm vi đánh giá: HTĐGCL đặt ra các tiêu chuẩn về chất lượng tay nghề cho các nhà thầu thi công xây dựng đối với các bộ phận khác nhau của công trình xây dựng và đối với các công trình xây dựng cơ sở hạ tầng.Chất lượng tay nghề của nhà thầu thi công xây dựng được đánh giá theo yêu cầu của tiêu chuẩn có liên quan, và các tiêu chí được công nhận nếu tay nghề của nhà thầu thi công xây dựng tuân thủ tiêu chuẩn.Những tiêu chí này là cơ sở để tính điểm cho HTĐGCL (%) đối với một dự án xây dựng công trình.

HTĐGCL đánh giá được thực hiện thông qua kiểm tra hiện trường và sử dụng các nguyên tắc, kết quả của đợt kiểm tra lần đầu. Công trình xây dựng được sửa chữa sau khi đánh giá lần đầu sẽ không được kiểm tra lại. Mục tiêu của nguyên tắc này là khuyến khích các nhà thầu thi công xây dựng phải " làm tốt mọi công việc ngay từ đầu và bất kỳ lúc nào".

Hai là, việc đánh giá của HTĐGCL

HTĐGCL đánh giá một dự án xây dựng được thực hiện theo kết quả kiểm tra-đánh giá độc lập và không được có mối quan tâm và liên hệ với dự án (khảo sát, thiết kế, thi công, giám sát, kiểm định, quản lý dự án …).

Mọi công tác đánh giá phải thực hiện theo yêu cầu bởi Tổ chức đánh giá  được cơ quan quản lý nhà nước về chất lượng công trình xây dựng  huấn luyện.Tổ chức thực hiện đánh  giá  phải  đăng ký với cơ quan quản lý nhà nước về chất lượng công trình xây dựng  mới đủ điều kiện để đánh giá chất lượng công trình xây dựng theo HTĐGCL.

Ba là, phương pháp đánh giá và quy trình chọn mẫu

Trước khi tiến hành đánh giá các bộ phận công trình cần xác định phương pháp đánh giá thông qua phương pháp lấy mẫu và phương pháp thống kê. Những mẫu được lấy đồng đều trong suốt quá trình thực hiện dự án hoặc trong các giai đoạn xây dựng khác nhau. Đánh giá các mẫu được lựa chọn từ theo thiết kế và tiến độ thực hiện dự án. Tất cả các vị trí kiểm tra phải thuận tiện cho việc đánh giá. Các mẫu được lựa chọn phải bảo đảm là đại diện cho toàn bộ công trình.

Bốn là, việc đánh giá phải dựa vào tiêu chuẩn của HTĐGCL

Tiêu chuẩn này xác định các yêu cầu về chất lượng tay nghề và thủ tục đánh giá chất lượng các công trình xây dựng. The requirements in this standard are divided into four main building components:Những yêu cầu trong tiêu chuẩn này được chia thành bốn nội dung chính sau:

a) Kết cấu công trình: toàn bộ hệ kết cấu chịu lực ( các loại công trình trừ công trình đường), các lớp đường ( đối với công trình đường)…

b) Kiến trúc công trình: bên trong và mặt ngoài công trình (các loại công trình trừ công trình đường ), ngay đối với các công trình giao thông ( cầu , đường) cũng có các tiêu chí đưa ra để đánh giá như: độ cong đường, hình dáng cầu…

c) Cơ điện (M & E) của công trình: thiết bị lắp đặt vào công trình, hệ thống cấp thoát nước, thiết bị phòng cháy chữa cháy, chiếu sáng, thông tin liên lạc, quan sát-bảo vệ …

d) Các công trình phụ trợ: Tùy theo tưng loại công trình mà đề xuất, thí dụ như đối với công trình dân dụng:hệ thống thoát nước ngoài nhà, đường nội bộ và bãi đậu xe, sân chơi, hàng rào và cổng … ; đối với công trình giao thông : cống thoát nước, hàng rào bảo vệ, lan can hộ lan, sơn vạch tuyến, cọc tiêu, biển báo…

Việc đánh giá được thực hiện trong suốt các giai đoạn xây dựng khác nhau. Số lượng các mẫu được xác định dựa trên quy mô của công trình ( tổng diện tích sàn của công trình, diện tích mặt đường, thể tích khối đổ bê tông …) với một số lượng tối thiểu và tối đa của các mẫu.

Các nội dung trên sẽ được đánh giá bằng điểm phù hợp với từng loại công trình. Tỷ lệ điểm cần phân phối tùy theo mức độ đòi hởi về thẩm mỹ công trình sao cho đanh giá được chất lượng tay nghề, thí dự như

- Đối với nhà ở : kết cấu – 30 điểm, kiến trúc: 50 điểm, M&E- 10 điểm, công trình phụ trợ-10 điểm; 

- Đối với công trình công cộng: kết cấu – 30 điểm, kiến trúc: 45 điểm, M&E- 15 điểm, công trình phụ trợ-10 điểm; 

- Đối với công trình công cộng đặc biệt: kết cấu – 30 điểm, kiến trúc: 35 điểm, M&E- 25 điểm, công trình phụ trợ-10 điểm; 

Năm là , việc đánh giá phải thực hiện theo quy trình như sau:

- Tổ chức đánh giá phải được sự chấp thuận của cơ quan quản lý nhà nước về chất lượng công trình xây dựng theo phân cấp tùy thuộc vào cấp công trình được đánh giá.

- Cơ quan quản lý nhà nước về chất lượng công trình xây dựng theo phân cấp xem xét nội dung, đề cương và số lượng mẫu phục vụ việc đánh giá do tổ chức đánh giá trình.

- Tổ chức đánh giá thực hiện tại công trình.

- Lập báo cáo đánh giá với bảng điểm theo HTĐGCL.

Tác động của HTĐGCL với các chủ thể trong hoạt động xây dựng rất nhiều, cụ thể như:

- Là công cụ giúp chủ đầu tư tăng cường kiểm soát chất lượng công trình xây dựng;

- Cung cấp cho các chủ thể một hệ thống đánh giá chất lượng theo tiêu chuẩn về chất lượng tay nghề của các nhà thầu thi công xây dựng.

- Giúp cho những người thiết kế hiểu rõ những việc cần phải làm khi thiết kếcông trình xây dựng.

- Cung cấp công cụ cho nhà thầu thi công xây dựng  tự đánh giá và kiểm tra chất lượng công trình xây dựng.

- Cung cấp công cụ cho người quản lý, sửdụng công trình xây dựng tự đánh giá chất lượng công trình mình sử dụng.

Trong điều kiện hiện nay, khi Đảng và Nhà nước  ta  đang  thực  hiện  chủ  trương  xây  dựng nhà  nước  pháp quyền, phát  huy dân  chủ,  tăng cường pháp chế, cải cách hành chính, hội nhập quốc tế và xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa,  yêu  cầu  về  xây  dựng  một  hệ thống đánh giá chất lượng công trình xây dựng đồng bộ, thống nhất, công khai, minh  bạch phải  được  quan  tâm  hơn bao giờ hết. Do vậy, vấn đề cần có hệ thống giám sát và đánh giá chất lượng công trình.

Hệ thống giám sát và đánh giá là công cụ hữu hiệu giúp Chính phủ có thể lượng định thành tích thực hiện công khai, minh bạch trong đầu tư xây dựng công theo các quy định của luật pháp.

HTĐGCL này nhằm giúp Chính phủ và chính quyền các địa phương đạt được điều hành tốt. Kinh nghiệm đã cho thấy, nếu không giám sát, đánh giá và kèm theo đó là khen thưởng và chế tài, thì chủ trương, chính sách rất dễ chỉ nằm suông trên giấy.

HTĐGCL công khai, minh bạch là công cụ tốt giúp đầu tư xây dựng công đạt được hiệu quả trên các mặt chi phí, chất lượng và tiến độ. Vì vậy, cần luôn luôn nắm vững mục đích của nó, nếu không thì chỉ làm tăng chi phí giao dịch một cách vô ích.

Hiển nhiên, đó không phải là công cụ duy nhất, mà chỉ là một công cụ quan trọng trong tập hợp công cụ mà Chính phủ sử dụng phối hợp.

Nhưng, công cụ chỉ là công cụ, nếu các cơ quan Nhà nước ta không đủ quyết tâm và sự khéo léo để sử dụng nó một cách hiệu quả nhất trong đầu tư xây dựng công trình.

Lê Văn Thịnh

Trưởng phòng Giám định 1-Cục Giám định Nhà nước về chất lượng công trình xây dựng

Bài viết khác
  SÁNG TẠO  (30.06.2019)
  AN TOÀN LAO ĐỘNG  (30.06.2019)
  CHÍNH SÁCH BẢO MẬT  (30.06.2019)

CHẤT LƯỢNG XÂY DỰNG

Zalo
Hotline tư vấn miễn phí: 0909 430 045
Hotline: 0909 430 045
icon zalo Zalo: 0909 430 045